Je eet gezond… maar wat doet stress met je lichaam?

Wanneer we gezonder willen leven of gewicht willen verliezen, kijken we meestal als eerste naar voeding. Wat eet ik? Hoeveel eet ik? Krijg ik voldoende eiwitten binnen? Eet ik misschien te veel koolhydraten? Allemaal relevante vragen. Maar soms zijn we zo gefocust op wat er op ons bord ligt, dat we vergeten te kijken naar wat er zich daarnaast in ons lichaam én ons hoofd afspeelt.

Eén factor die daarbij vaak wordt onderschat, is stress.

Stress is niet altijd slecht

Stress heeft vaak een negatieve bijklank, maar stress op zich is helemaal niet verkeerd. Ons lichaam is perfect uitgerust om met korte periodes van stress om te gaan. Wanneer je voor een belangrijke presentatie staat, plots moet remmen in het verkeer of voor een spannende uitdaging staat, reageert je lichaam. Onder andere adrenaline en cortisol helpen je om alerter te worden en snel energie beschikbaar te maken.

Het wordt vooral interessant wanneer die stress niet meer tijdelijk is. Een drukke job, een volle agenda, zorgen voor anderen, voortdurend bereikbaar zijn, weinig rustmomenten en ondertussen ook nog proberen om gezond te eten en voldoende te bewegen… Voor veel mensen staat het systeem bijna voortdurend ‘aan’.

En net die langdurige stress kan invloed hebben op hoe je je voelt, hoe je slaapt, hoe je eet en hoe gemakkelijk het is om gezonde gewoontes vol te houden.

Waarom heb je bij stress soms meer zin in eten?

Misschien herken je dit: overdag ben je druk bezig en lukt het allemaal prima. Je werkt, regelt, zorgt en gaat maar door. Maar zodra je ’s avonds eindelijk in de zetel zit, komt plots die zin in chocolade, chips of een glas wijn.

En dan denken we al snel: Waarom kan ik mij nu niet gewoon beheersen?

Maar eetgedrag draait niet alleen om discipline. Stress, vermoeidheid, emoties en gewoontes hebben allemaal invloed op wat en hoeveel we eten. Bij langdurige stress kunnen de systemen die betrokken zijn bij onze eetlust en honger beïnvloed worden. Tegelijkertijd zoeken we wanneer we moe of gespannen zijn gemakkelijker naar voeding die snel energie geeft of een gevoel van beloning oplevert.

En laat dat nu meestal niet de broccoli zijn.

Daarom vind ik het belangrijk om niet alleen te kijken naar wat iemand eet, maar ook naar de momenten waarop het moeilijk wordt om gezonde keuzes te maken. Wat gebeurde er die dag? Hoe voel je je? Heb je voldoende geslapen? Wanneer krijg je vooral zin om te snoepen? Daar zit vaak heel waardevolle informatie.

Stress en slaap: een vervelende combinatie

Stress en slaap beïnvloeden elkaar bovendien. Wanneer je veel aan je hoofd hebt, kan het moeilijker zijn om in slaap te vallen of goed door te slapen. Na een slechte nacht ben je de volgende dag vermoeider en heb je minder mentale energie om telkens opnieuw bewuste keuzes te maken.

Je krijgt zo gemakkelijk een vicieuze cirkel: je ervaart stress, slaapt minder goed, voelt je vermoeider, krijgt meer behoefte aan snelle energie en vindt het moeilijker om je gezonde gewoontes vol te houden. Vervolgens ben je teleurgesteld in jezelf omdat het ‘weer niet gelukt is’ — en dat zorgt opnieuw voor extra spanning.

Daarom is slaap voor mij geen luxe en ook geen losstaand onderdeel van een gezonde levensstijl. Het hoort bij het totaalplaatje.

Ook je darmen voelen stress

Er bestaat een voortdurende communicatie tussen onze hersenen en ons spijsverteringsstelsel, ook wel de hersen-darm-as genoemd. Dat verklaart waarom emoties en spanning zich soms letterlijk in onze buik kunnen laten voelen.

Denk maar aan ‘vlinders in je buik’ wanneer je verliefd of zenuwachtig bent, of plots naar het toilet moeten voor een spannend moment. Bij langdurige stress kunnen sommige mensen meer last krijgen van bijvoorbeeld een opgeblazen gevoel, buikpijn, een veranderde stoelgang of veranderingen in eetlust.

Dat betekent uiteraard niet dat iedere spijsverteringsklacht veroorzaakt wordt door stress. Aanhoudende of ernstige klachten laat je best medisch onderzoeken. Maar het laat wel mooi zien dat we voeding, lichaam en geest niet volledig los van elkaar kunnen bekijken.

Waarom alleen ‘gezonder eten’ soms niet voldoende is

Dit is precies waarom ik bij gezond leven of gewichtsverlies nooit alleen kijk naar wat er op je bord ligt.

Voeding is belangrijk, maar het is één onderdeel van een groter geheel.

Hoeveel beweeg je? Hoe slaap je? Hoeveel stress ervaar je? Neem je voldoende tijd voor herstel? Welke gedachten heb je rond voeding en je lichaam? En welke gewoontes heb je door de jaren heen opgebouwd?

Je kunt tenslotte het perfecte voedingsschema hebben, maar wanneer het totaal niet aansluit bij jouw leven, hou je het waarschijnlijk niet vol. En een plan dat je drie weken perfect kunt uitvoeren, maar daarna opgeeft, brengt je uiteindelijk minder ver dan kleine veranderingen die je maanden en jaren kunt blijven toepassen.

Gezond leven hoeft niet perfect te zijn

Misschien is dat wel een van de belangrijkste inzichten: gezond leven draait niet om perfectie.

Het gaat er niet om dat je nooit meer chocolade eet, altijd acht uur slaapt, iedere dag sport en vanaf nu volledig zen door het leven gaat. Dat zou trouwens voor de meesten onder ons een vermoeiend project worden.

Het gaat erom dat je leert begrijpen wat jouw lichaam en gedrag beïnvloedt. Dat je leert welke gewoontes jou vooruithelpen en waar jouw valkuilen liggen. En vervolgens stap voor stap veranderingen maakt die ook binnen een druk en normaal leven haalbaar blijven.

Want uiteindelijk is dat wat we willen: niet enkele weken ‘heel gezond bezig zijn’, maar een manier van leven vinden waarbij gezond eten, bewegen, goed slapen, voldoende herstellen en genieten naast elkaar kunnen bestaan.

Klaar voor jouw gezonde switch?

Deze visie vormt ook de basis van mijn Switchtraject, dat in september start. We kijken daarin niet alleen naar voeding, maar ook naar beweging, slaap, stress, mindset en de gewoontes die bepalen wat je iedere dag opnieuw doet.

Wil je ontdekken of het Switchtraject iets voor jou kan zijn? Klik hier voor meer informatie en om je op de wachtlijst te zetten.

Gezonder leven begint tenslotte niet alleen op je bord. Het begint ook bij begrijpen wat jouw lichaam én je hoofd nodig hebben.